">

İHSANİDER

Ana Sayfa | ..... | Derneğimiz | İletişim Formu | İnsan Kaynakları | Kurucu Üyeler | Yönetim Kurulu | Tüzük | Anketler | Sitene Ekle | RSS

HABER ARA


Gelişmiş Arama

Arnavut isyanının nedeni İttihatçılardı

Arnavur isyanı sanılanın aksine doğrudan bir bağımsızlık isyanı olmayıp Dr. Rıza Nur"un anılarında belirttiği gibi İttihatçı hükümete yönelik bir isyandı.

Kategori  Kategori : Tarihten Olaylar
Yorumlar  Yorum Sayısı : 0
Okunma  Okunma : 204085
Tarih  Tarih : 02 Şubat 2011 09:11

11 Punto 13 Punto 15 Punto 17 Punto

Esat Çağlar - Dünya Bülteni / Tarih Servisi

Arnavutlar, İttihatçılara karşı ayaklandı

“Balkanların Tarihi” adlı eserinde Georges Castellan Avrupalıların Osmanlı Devleti’ne karşı çıkardıkları milliyetçilik isyanlarından Arnavutların da destek verdiğini hatta balkanlardaki isyan dalgasının Arnavutluların katılmasıyla yayıldığını iddia etse de, Arnavutluk tarihi ile ilgili çalışmaları bulunan Gazi Üniversitesinden İhsan Burak Birecikli, “Osmanlı Arşivinden iki Belge ve Düşündürdükleri” adlı makalesinde karşı çıkarak Arnavut isyanlarının 1878 önce Ayastefanos sonra Berlin Antlaşması’nın müeyyidelerine ve İttihat ve Terakkki’nin uygulamalarına karşı yapıldığını söylüyor. Birecikli, adı geçen makalesinde ilk Arnavut ayaklanması olarak bilinen Arnavut Milli Hareketi’nin Karadağ’a verilen topraklarını kurtarmak için Hıristiyan ve Müslüman Arnavutların silaha sarıldığını belirtmektedir.
1911 ve 1912 Arnavutluk isyanlarının temel nedeni ise İttihat ve Terakki’nin uygulamalarıdır. Meşrutiyetin ilan edilmesine rağmen verdikleri sözleri yerine getirmeyen İttihatçılar, siyasi ve sosyal patlamaya zemin hazırlamışlar Arnavut mebuslarının meclis içerisine ter almasına müsaade etmemişler. Sultan Reşad, Manastır ve  Kosova’ya ziyarette bulunmuş, halkın gönlü kazanılmaya çalışılmış.

22 Haziran 1912’de gerçekleşen isyan ise doğrudan bir bağımsızlık isyanı olmayıp Hürriyet ve İtilaf Partisi’nin önemli isimlerinden Dr. Rıza Nur’un anılarında belirttiği gibi itilafçılarında destek verdiği İttihatçı hükümete yönelik bir isyandı. Yakovalı Rıza, Priştineli Hasan’ın idare ettiği isyan ile İstanbul arasındaki irtibatı kendisinin sağladığını Rıza nur söylemektedir.

Arnavut isyancıların yayınladığı beyannamede hükümetin düşürülmesi, seçimlerin tekrar yapılması, askeri hizmetlerin mahalli olması ve resmi işlerde Arnavutçanın da kullanılması talep edilmiş. Beyannamede dikkati çeken hususlardan biri de isyancıların “Osmanlı devleti ve hilafetine bağlı oldukları asıl amaçlarının Osmanlının haklarını korumak ve hakiki bir meşrutiyet rejimine geçmek olduğu belirtilmiş. İsyanın askeri liderlerinden Tayyar Bey’in mahkemede verdiği savunma dikkat çekicidir. Kendisinin bir Osmanlı askeri olmaktan daima şeref duyduğunu din-i İslamın birliğinin tüm hayatlardan daha önemli olduğunu yalnız despot kabul ettikleri İttihatçıları yönetimden uzaklaştırmayalı amaçladıklarını belirtmişti.

Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinde Arnavutluk isyanı ile ilgili ik belgeni tercümesi:“Arnavutluk’ta herkes idare-i sabıkanın (II.Abdülhamid Dönemi) zevaliyle Genç Türkler (İttihatçılar) tarafından ahali-i İslamiye ve Hristiyaniye hürriyet ve uhuvvet temin olunacağı zannında bulunmuştu. Fakat maa’t-teessüf Genç Türklerin teşkil ettiği hükümetin idare-i sabıkadan daha fena olduklarını görüyoruz. Çünkü idare-i sabıka erkânı hiç olmazsa Cenab-ı Hakk’a ve Kur’an-ı Kerim’e itikad ederlerdi. Hâlbuki Genç Türkler hiçbir şey’e inanmıyorlar ve itikadı olan ahali-i islamiye ve hristiyaniyeye duçar-ı mücazat ediyorlar. Arnavutlar, hiçbir şeye inanmayan ve İstanbul’da hüküm ve nüfuzu haiz olup bizi mahv etmek isteyen bu adamlardan hiçbir şey ümid etmeyelim. Biz İslam hristiyan bütün Arnavutlar düşman-ı müştereke karşı mücadele ve ondan tahlis-i nefs için ittihaz ile bir kuvvet teşkil etmeliyiz.

Biz gerek İslam ve gerek hristiyanlar Cenab-ı Hakka iman ederiz. Yalnız bir farkımız var. Bazılarımız Hazreti Muhammed Aleyhisselam’ın ve bazılarımız Hazreti İsa Aleyhisselam’ın nübüvvetlerine kailiz. Bizim gibi namuskâr ve Avrupa’nın en kadim bir milleti duçar-ı ıztırab olması ve itikadat-ı diniyeden ari bir takım kimselerin taht-ı idaresinde bulunmayı kabul edemeyiz. İslam hristiyan cümlemiz Cenab-ı Hakk’ın kulu ve kendi kendimizin kurtarıcısıyız şimdilik ittihada muhtacız. Taki mukadderatımızı tahlis ve Cenab-ı Hak namına yaşasın hür Arnavutluk kahrolsun İstanbul putperestleri (İttihat ve Terakki hükümeti) demeye ref’i avaz edebilelim”.

Arnavud İttihad Komitesi

“İdare-yi sabıkanın zeval ve fena-pezir olmasından sonra Jön Türkler ma’rifetiyle İslam ve Hristiyan arasında uhuvvet ve hürriyet-i tammeyi bahş ve temin edecek bir hükümet-i meşrutinin teşekkül edeceğine bütün Arnavut halkı emin idi. Fakat ma’at-teessüf görüyoruzki idare-yi meşruta-yı hazıra devr-i meş’um-u sabıktan daha fenadır. Çünkü devr-i sabık … adamları Allah’a ve Kur’ana inanıyorlardı. Jön Türkler(İttihatçı yönetim) ise hiçbir şeye inanmadıkları gibi İslam ve hristiyan’dan mütedeyyin olanlara da işkenceden geri durmuyorlar. Arnavutlar biz İstanbul’da icra-yı hüküm eden o hilekârlardan hiçbir iyilik ummuyoruz. Onlar bizi “Bütün Arnavutları” mahv etmek istiyorlar. Bina’en-aleyh biz Arnavutlar İslam olalım Hristiyan bulunalım hepimiz o hilekâr dostlarına karşı ahd ve yemin etmek ve bu surette vatanı hepimiz onlardan kurtarmalıyız. Biz İslam ve Hristiyan hepimiz Allah’a inanıyoruz. Aramızda şu fark var ki birimiz Kur’an yerine İncil ile icra-yı ibadet ve ayin etmekteyiz. Bizim gibi Avrupa’nın kadim ve muhterem bir kavmi artık hilekâr ve bi-meziyet adamlara esir olamaz. İslam ve Hristiyan bi’l-cümle Arnavudlar Cenab-ı Hakk’ın evladı ve yekdiğerimizin kardeşiyiz. Din ve vatanımızı onların elinden kemal-i besaletle kurtarmak için hepimiz ağuş ve ağuş ittihat ve muhadenet olalım. Bunun için bi Avnillah bağıralım”

BOA. HR SYS. D:119 G:14. Tarih: 22.10.1909.
BOA. DH.MUİ. D:7-3 G:4. Tarih: 27.Ş.1327.

Yazdırılabilir Sayfa Yazdırılabilir Sayfa | Word'e Aktar Word'e Aktar | Tavsiye Et Tavsiye Et | Yorum Yaz Yorum Yaz

SON DAKİKA HABERLERİ


RSS Kaynağı | Yazar Girişi

© İMAM-HATİP LİSESİ MEZUNLARI KÜLTÜR DAYANIŞMA VE İNSANİ DEĞERLERİ YÜCELTME DERNEĞİ
 Telefon ve Fax:
                   

 e-mail :  iletisim@ihsanider.org.tr    /  www.ihsanider.org.tr@hotmail.com
Köşe Yazarı Yönetici Girişi     /   Köşe Yazarı Girişi

Adres:Ulu Cami Mah. Kızılay Cad. Taş Apt. No:163 K:1 D:1 Seyhan/ADANA
E-Postamız


Tasarım: ihsanider

Altyapı: MyDesign Haber Sistemi